فخر نیوز.درام ترکی یا سریال های تلویزیونی ترکیه یکی از صادرات اقتصادی و فرهنگی این کشور است و از دهه ۲۰۰۰ رشد چشمگیری داشته است و از سال ۲۰۱۰ از مکزیک و برزیل به عنوان دومین صادرکننده بزرگ سریال های تلویزیونی پیشی گرفته است.
بعد تجاری و مالی نمایش های ترکی از سال ۲۰۰۰ شروع به رشد و اعتبار بین المللی کردند، اما تنها در اوایل قرن ۲۱ بود که این سریال ها محبوبیت جهانی یافتند. برای اینکه بتوان محتوای باکیفیت تولید کرد و برای رقابت با نمایش‌های غیرترکی پرطرفدار در ترکیه نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتری بود و کسری مالی و بودجه از طریق گسترش به بازارهای خارجی جبران شد. دولت ترکیه همچنین در ایجاد انگیزه برای رشد و توسعه بین المللی، با مشوق هایی از جمله با اعطای جوایز و حمایت از شرکت هایی که بیشترین تأثیر را در صادرات در سراسر جهان دارند، نقش آفرینی کرد. در سال ۲۰۱۷، صادرات محصولات تلویزیونی ترکیه ۳۵۰ میلیون دلار درآمد کسب کرد که رسماً این کشور را به عنوان دومین صادرکننده بزرگ محصولات تلویزیونی در جهان پس از ایالات متحده معرفی کرد. محصولات کمپانی دیزی ترکیه تقریبا به ۱۴۰ کشور در سراسر جهان صادر می شود. امروزه حدود ۴۵ شرکت تولید سینمایی و ۱۵۰ کارگردان فعال سینما در ترکیه وجود دارد. هزینه تولید یک سریال ممکن است بین ۷۸۰۰۰ تا ۵۲۰,۰۰۰ دلار متغیر باشد.
صنعت تلویزیون نقش مهمی در افزایش محبوبیت کشور ترکیه در آسیا، اروپا، آمریکای لاتین و شمال آفریقا داشته است.بازار سریال های تلویزیونی ترکیه با رقابت شدید محلی مشخص می شود. از مجموع ۶۰ سریالی که سالانه در کشور تولید می شود، تقریبا ۵۰ درصد آنها به دلیل رقابت شدید بین شبکه های داخلی، نمی توانند به پخش خود ادامه دهند. هر قسمت از یک درام ترکی معمولا بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ دقیقه طول می کشد. Çalıkuşu اولین سریال ترکی بود که در سال ۱۹۸۶ به شوروی صادر شد. برنامه‌های تلویزیونی ترکی تقریباً همیشه به چند زبان، دوبله یا زیرنویس میشوند تا برای تطبیق با زبان کشور مقصد در دسترس باشند. موفقیت سریال‌های تلویزیونی ترکیه باعث افزایش گردشگری نیز شده است، زیرا بازدیدکنندگان مشتاق به بازدید از مکان‌های مورد استفاده در برنامه‌های تلویزیونی مورد علاقه خود هستند.
محبوبیت ناگهانی و گسترده بین المللی درام های تلویزیونی ترکیه از دهه ۲۰۰۰ به طور گسترده به عنوان یک پدیده اجتماعی مورد تحلیل قرار گرفته است.
به گفته یکی از تهیه کنندگان برجسته برنامه های تلویزیونی ترکیه ، هر هفته تقریباً ۳۶ قسمت از سریال های مختلف فیلمبرداری می شود. به گفته یک بازیگر معروف ترک، طولانی بودن قسمت ها اولین نقطه ضعف بازار است. ضعف دیگر این است که بسیاری از سریال ها به دلیل کمبود مخاطب ماندگاری زیادی ندارند. بنابراین، بازار سریال های تلویزیونی ترکیه هنوز به بلوغ نرسیده است.
بسیاری از فیلم‌ها به‌خاطر آهنگ‌های فراموش‌نشدنی نمادینی که هنوز هم بسیار موفق هستند، شناخته میشوند. موسیقی فیلم جنبه مهمی از فیلم است و به موفقیت کلی فیلم کمک می کند.
🔳عناصر تکرارشونده در سریال های ترکی
هر قسمت از سریال‌های ترکی بسیار طولانی است، برخلاف سریال‌های تلویزیونی اروپایی و آمریکای شمالی که ۴۵ تا ۶۰ دقیقه‌است، سریال‌های تلویزیونی ترکی ۱۲۰ تا ۱۶۰ دقیقه هستند. بنابراین وقتی در خارج از کشور منتشر می شوند در دو قسمت منتشر می شوند. برای پرکردن زمان‌های طولانی مدت، به موسیقی متن‌ها اهمیت زیادی داده میشود. به طور کلی سریال های تلویزیونی در استانبول فیلمبرداری می شوند. یک فصل از یک سریال ترکی متوسط حدود ۳۵ تا ۴۰ قسمت است. برای همگام شدن با برنامه فشرده تولید، قسمت های جدید ۶ روز در هفته فیلمبرداری می شوند و عوامل باید تا ۱۸ ساعت در روز کار کنند.
🔹در سریال های ترکی به خصوص سریال های عاشقانه و درام، زوج عاشق بارها به هم نگاه می کنند یا دقایقی بدون اینکه چیزی بگویند به صورت هم خیره می شوند.
🔹 در فرهنگ ترکی قدیم، عروس ها و زنانی که زایمان می کنند، روبان قرمز می پوشند. با این حال، در فرهنگ های خاورمیانه، یک روبان قرمز که به دور کمر عروس بسته می شود، نماد باکرگی او است. به دلیل امتزاج فرهنگ های مختلف در سریال های ترکی، ارتباط نسل جدید و نسل قدیم از بین می رود.
🔹نقش های اصلی در سریال های ترکی نمی میرند. و اگر نقش اصلی حذف شود یعنی سریال دیگر تمام شده است.
🔹در سریال های ترکی که درباره دانش آموزان در مدرسه است، انواع قوانین مدرسه زیر پا گذاشته میشود اما متخلفان از مدرسه اخراج نمی شوند. همیشه معلمی وجود دارد که کار آنها را درک می کند و با عشق به آنها نزدیک می شود.
🔹در سریال های فصلی، نقش اول مرد خوش تیپ، ورزشکار و رئیس یک شرکت یا مدیر است. دختری که او را دوست دارد، زیبارو، فقیر اما مغرور است و در شرکت او کار می کند. دوست سابق مرد نیز وجود دارد که سعی دارد همه چیز را به هم بزند. مادرشوهر، نامادری، ناپدری و معشوقه سابق افرادی شرور هستند.
🔹فردی که به شدت بیمار است برای بهبودی نیاز به درمان در خارج از کشور دارد و این درمان بسیار پرهزینه است.
🔹در بسیاری از سریال ها از تصویر تنگه بسفر در انتقال بین صحنه ها استفاده می شود.
🔹 قطعا خانواده ای هستند که صاحب هلدینگ هستند و خانواده دیگری که رقیب این خانواده اند، نیز صاحب هلدینگ هستند.
🔹در سریال های ترکی، روسای مافیا، سرمایه داران و بزن بهادرها کت و شلوار می پوشند. فقرا خود را دست کم نمی گیرند؛ ثروتمندان مغرور هستند حتی در خانه، ثروتمندان همیشه با لباس و آرایش عالی ظاهر می شوند. زنی که در آشپزخانه کار می کند همیشه حس طنز دارد.
🔳سانسور، ممنوعیت و خودسانسوری
سریال های ترکی شبکه های تلویزیونی توسط شورای عالی رادیو و تلویزیون کنترل می شود و اگر تشخیص دهد که محتوای کانال در حال پخش ناپسند، غیرقانونی، مخل نظم یا تفرقه انگیز است، ممکن است با لغو مجوز کانال، جریمه، تعلیق یا حتی بسته شدن شبکه مواجه شود. بنابراین شبکه های تلویزیونی باید به محتوای خود توجه کنند. مجازات اغلب به دلیل نمایش صحنه های خلاف قوانین اخلاق عمومی است. عموماً چیزهایی که حرام است یا از تلویزیون پخش نمی شود یا با سانسور نمایش داده می شود. غالباً مرزهای غیراخلاقی نامشخص و بسیار شخصی است و به همین دلیل فیلمنامه نویسان خودسانسوری را درونی کرده اند. فحش دادن در برنامه های تلویزیونی سانسور می شود. فحش دادن یا با صدای بوق خاموش می شود یا صدا قطع می شود. صحنه های عاشقی و بوسیدن موضوع حساسی است. نشان دادن آنها ممنوع نیست، اما مرزها هم چندان کامل مشخص نیست. سریال های تلویزیونی نیز با سانسور الکل، مواد مخدر و سیگار پخش می شوند و تشویق به استفاده از این مواد ممنوع است. خون در سریال‌های تلویزیونی نیز سانسور میشود، صحنه‌هایی مانند خون‌ریزی و تکه تکه شدن بدن و خشونت شدید ممنوع است. توهین و تحقیر دین، ملت، ارزش های ملی و مدیران کشور در سریال های تلویزیونی ممنوع است. سریال‌های ترکی که با صحنه‌های تابوشکنانه مثل مثلث‌های عاشقانه و برهنگی پخش میشود، توسط برخی مراجع مذهبی خاورمیانه به عنوان «غیراخلاقی» لقب گرفته و حتی در برخی موارد تماشای آن حرام اعلام شده است.
🔳 محبوبیت بین المللی
محبوبیت بین المللی سریال ها در کشورهای ترک نشین و در میان زبان های ترکی مختلف، به ویژه در میان ترکی و آذربایجانی که هر دو زبان اوغوزی هستند، بخاطر سطوح مختلفی از درک متقابل است. بنابراین در آذربایجان نمایش ها زیرنویس نمی شوند زیرا محتوای نمایش برای عموم قابل درک است. نمایش های ترکی نیز در قبرس شمالی ترک زبان پخش می شود. زبان‌های ترکی دورتر از ترکی مانند ترکمنی، قزاقستانی، قرقیزی و ازبکی به زیرنویس نیاز دارند زیرا درک متقابل کمتری دارند. سریال های ترکی در کشورهای ترک نشین آسیای مرکزی پرطرفدار است. بازسازی ازبکی درام ترکی انجام می شود. محبوبیت سریال های ترکی در سراسر جهان عرب در سال ۲۰۰۸ شروع شد، زمانی که شبکه MBC شروع به دریافت کسب مجوز حقوقی پخش سریال را کرد. MBC یک شبکه تلویزیونی محبوب در عربستان سعودی است. نمایش ها به عربی سوری ارائه شدند، یک نوع گویشی که بینندگان عادی در سراسر خاورمیانه آن را به راحتی درک می‌کنند. در یک نظرسنجی که توسط بنیاد مطالعات اقتصادی و اجتماعی ترکیه در ۱۶ کشور خاورمیانه انجام شد، از هر چهار شرکت کننده سه نفر گفتند که یک سریال تلویزیونی ترکیه ای را دیده اند. سریال های ترکی در جهان عرب مورد تقاضا هستند. آنها در تلویزیون مصر بسیار رایج هستند.
دوبله عربی پایانی سریال ترکی Gümüş (نقره ای) که در ۳۰ آگوست ۲۰۰۸ پخش شد، ۸۵ میلیون بیننده داشت. در سال ۲۰۰۸، مفتی اعظم عربستان سعودی، عبدالعزیز الشیخ، فتوایی را علیه کانال های پخش کننده صادر کرد و گفت هرکسی که آن را پخش می کند «دشمن خدا و پیامبرش» است.
برخی از سریال ها دارای رنگ های سیاسی هستند، از جمله Ayrılık که زندگی روزمره فلسطینیان تحت اشغال نظامی اسرائیل را به تصویر می کشد. با وجود این، در بسیاری از کشورهای خاورمیانه برخی سریال های ترکی را به عنوان «مبتذل» و «بدعت آمیز» نسبت به اسلام محکوم کرده اند.
در مارس ۲۰۱۸، MBC تمام درام های ترکی را از روی آنتن خارج کرد. یک تحلیلگر این مسأله را نتیجه تنش های سیاسی بین عربستان سعودی و ترکیه می داند.
🔳در ایران
صدا و سیمای ایران یکی از اولین شبکه هایی بود که روی سریال های ترکی سرمایه گذاری کرد. شبکه ۳ قبلاً سریال Sırlar Dünyası (کلید اسرار) را پخش می کرد که داستان های بسیار معنی داری در مورد اتفاقات واقعی در زندگی بود. عشق و ایمان را ترویج می کرد و می گویند این نمایش در ایران بیشتر از ترکیه طرفدار داشت. پس از آن نمایش های ترکی در اوایل دهه ۲۰۱۰ در ایران بسیار محبوب شدند که توسط شبکه های مختلف ماهواره ای به فارسی دوبله شدند. از محبوب ترین سریال ها می توان به Muhteşem Yüzyıl (قرن باشکوه)، Aşk-ı Memnu (عشق ممنوع)، Sırlar Dünyası و Fatmagül’ün Suçu Ne? (فاطما گل)اشاره کرد.
کاهش محبوبیت سریال ها ترکی پس از اوایل دهه ۲۰۱۰ به این دلیل رخ داد که در سال های اخیر شبکه های ماهواره ای که این برنامه های ترکی را پخش می کردند، ثبات نداشتند و کیفیت دوبله آنها نیز کاهش یافته است.
نمایش‌های ترکی نیز برای جا افتادن با زندگی روزمره ایرانیان راه بسیار طولانی در پیش دارند و همچنین به ترویج بی‌وفایی، خشم و خیانت متهم شده‌اند. ایرانی‌های آذری‌زبان تقریباً می‌توانند سریال‌های ترکی را بدون زیرنویس بفهمند.
