آیا پاکستان در برابر ایران دست به عملیات تلافی جویانه می زند؟
نوشته عبید حسین منتشر شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۲۴
شبکه الجزیره
به گفته تحلیلگران هرگونه حمله متقابل ممکن است، اما پاکستان در ورود به یک درگیری با ابعاد گسترده‌تر محتاط است.
اقدام تلافی‌جویانه ای که پاکستان ممکن است انجام دهد، تقویت روابط با رقبای ایران است. پاکستان و ایران حدود ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک دارند که در جنوب غربی پاکستان و جنوب شرقی ایران قرار دارد، مرزی که اغلب متشنج است و هر یک از طرفین همدیگر را متهم می کنند که به گروه های مخالف کشورشان پناه می دهند.
حملات هوایی سه شنبه شب ایران در داخل خاک پاکستان در استان بلوچستان در جنوب غربی این کشور، اسلام آباد را برای کشاندن به داخل یک درگیری گسترده تر در منطقه تهدید می کند، ضمن اینکه کمتر از یک ماه به انتخابات سراسری این کشور باقی مانده است.
بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه پاکستان، بمب هایی که ایران می‌گوید هدف آن گروه مسلح جیش‌العدل بوده، منجر به کشته شدن حداقل دو کودک و زخمی شدن سه نفر دیگر شده است.
اسلام آباد گفته که این حمله که در نزدیکی شهر مرزی پنجگور رخ داده است، را «به شدت محکوم می‌کند» و آن را نقض حاکمیت پاکستان می‌داند و به ایران درباره «عواقب جدی» آن هشدار می دهد.
◻️🔳 اما این پیامدها چه می تواند باشد
این حملات با افزایش تعاملات بین مقامات پاکستانی و ایرانی، اعم از نظامی و غیرنظامی، در روزهای اخیر همزمان شده است.
ساعاتی قبل از این تهاجم هوایی، انوار الحق کاکار، نخست وزیر موقت پاکستان، در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس با حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران دیدار کرد. جلیل عباس جیلانی وزیر موقت امور خارجه پاکستان در اوایل این هفته با حسن کاظمی قمی نماینده ویژه ایران در امور افغانستان در اسلام آباد دیدار کرد و در آنجا دو طرف در مورد لزوم «همکاری بیشتر برای ثبات در منطقه» گفتگو کردند.
دو کشور همچنین در یک رزمایش دریایی یک روزه در ۱۶ ژانویه در خلیج فارس و تنگه هرمز شرکت کردند. با وجود این تعاملات اخیر و تصمیم سال ۲۰۲۲ بین دو کشور برای تشکیل یک کارگروه مشترک برای مدیریت مرزها، درگیری‌های محدود در مرز بعنوان یک امر ثابت باقی مانده است.
رسانه‌های ایرانی در آذرماه گزارش دادند که وزیر کشور جمهوری اسلامی ایران پس از کشته شدن ۱۱ نیروی پلیس در شهر راسک استان سیستان و بلوچستان، به پاکستان هشدار داده تا از حملات گروه جیش‌العدل به ایران جلوگیری کند.
در ماه می ۲۰۲۳، شش مرزبان ایرانی در درگیری در نزدیکی مرز پاکستان کشته شدند و در نتیجه ایران دوباره هشداری صادر کرد و از پاکستان خواست «اقدامات بیشتر انجام دهد». یک ماه پیش، چهار سرباز پاکستانی نیز در تیراندازی بین مرزی در ایالت بلوچستان پاکستان کشته شدند.
پاکستان چندین دهه با قیام شورشیان بلوچ که خواستار جدایی هستند، مواجه بوده است. از سوی دیگر، ایران از پاکستان خواسته است تا علیه جیش العدل اقدام مناسب انجام دهد، گروه مسلح سنی که مقامات ایران را مورد هدف قرار داده و خواستار بهبود شرایط زندگی برای مردم سیستان و بلوچستان یعنی فقیرترین استان کشور ایران است.
مشرف زیدی از اندیشکده «تابادلب» مستقر در اسلام‌آباد گفت: حمله ایران به داخل خاک پاکستان، در زمانی بوقوع پیوسته که جنگ اسرائیل علیه غزه در حال گسترش در منطقه است و شایسته پاسخی سنجیده است. ایران اخیراً در داخل سوریه و عراق نیز حملاتی را انجام داده است.
وی به الجزیره می گوید: «پاسخ پاکستان تاکنون دقیقاً همان چیزی است که باید باشد. ایرانی‌ها به دنبال برانگیختن و تحریک یک واکنش غیرضروری هستند.» اما در حال حاضر خطر واقعی، گسترده‌تر شدن درگیری و‌انحراف پاکستان به درگیریی است که بازیگر اصلی آن نیست و بیشتر آن را وارد کج راه می کند.»
◻️🔳پاسخ نظامی؟
از سوی دیگر، کامران بخاری، مدیر ارشد مؤسسه استراتژی و سیاست واشنگتن، گفت که پاکستان می تواند به این حملات پاسخ دهد – هرچند این می تواند به معنای یک درگیری بالقوه طولانی مدت برای پاکستان باشد.
پاکستان از غرب با افغانستان و از شرق با هند مواجه است و ورود به این مساله می تواند پاکستان را درگیر در مرز سومی کند. او به الجزیره می گوید:من خیلی مطمئن نیستم که اسلام آباد برای این کار آماده باشد.
پاکستان دیپلمات ارشد ایران در اسلام‌آباد را برای اعلام اعتراض خود احضار کرد. احسان الله تیپو، یک تحلیلگر امنیتی می گوید:
« انتظار می رود پاکستان هم روی یک واکنش دیپلماتیک کار کند و هم گزینه های بالقوه برای پاسخ نظامی را بررسی کند».
برای حمله پاکستان هم توجیه لازم وجود دارد و هم این کشور تحت فشار است. تیپو به الجزیره گفت: این کشور می‌تواند از طریق کانال‌های دیپلماتیک از بالاترین مقام‌های ایرانی بخواهد که عذرخواهی کنند، اما اگر این تلاش‌ها شکست بخورد، پاکستان نیز می‌تواند پاسخ نظامی را در نظر بگیرد.
تیپو که مدیر پورتال خبری و تحقیقاتی The Khorasan Diary است و مسائل امنیتی در منطقه را ردیابی و تحلیل می کند، از تشدید تنش توسط ایران با وجود ادامه درگیری امنیتی در منطقه خاورمیانه ابراز تعجب کرد.
وی گفت که اقدامات ایران تأثیر و پیامدهای طولانی مدتی بر روابط دوجانبه در حوزه سیاسی و امنیتی خواهد گذاشت. او افزود: « ایران با انجام حملات در داخل پاکستان، نوعی بهانه به پاکستان داده است که همین مسیر را طی کند و پناهگاه‌های شبه‌نظامیان ضد پاکستانی را مورد هدف قرار دهد که به نظر پاکستان، در ایران یا حتی جاهای دیگر مستقر هستند».
بخاری گفت که حملات هوایی ایران می تواند پاکستان را به دنبال «همسویی و ائتلاف بیشتر» با ایالات متحده، عربستان سعودی و ترکیه سوق دهد. هر یک از این کشورها در حصول اطمینان از مهار ایران منتفع هستند. حمله به پاکستان تنها یک رکن از رویارویی گسترده‌تر ایران با ایالات متحده است.» تهران، پاکستان را به عنوان یک مهره در این جدال پرخطر با واشنگتن می بیند.
منبع: الجزیره
مطالب مطرح شده به معنای تایید آن نیست.
