اگرچه کانون های خارجی بعنوان عامل اصلی ریزگردها شناخته شده، اما کانون های داخلی نیز در آن نقش آفرینی دارد؛ کانونهایی که بر اثر توسعه اراضی بیابان، خشکسالی و از بین رفتن سطح سبز زمین هر روز و هر ثانیه در حال رشد و توسعه اند.
آلودگی هوا در کلانشهر مشهد تا بدانجا پیش رفته است که در نخستین گام سال گذشته مدارس ابتدایی را به تعطیلی کشاند.
خطه خشک و نیمه خشک خراسان رضوی سالهاست که رنجور از کم آبی و پدیده خشکسالی است و فرسایش آبی و بادی خاک، موجب از دست رفتن سالانه چندین میلیون تن خاک این استان می‌شود.
طبق آخرین بررسی‌های اعلام شده از سوی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری، هم‌اکنون ۳۰ کانون تحت تاثیر فرسایش بادی با سطحی معادل ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار در خراسان رضوی وجود دارد .
خبرگزاری ایرنا سال گذشته به بررسی این بحران عمیق زیست محیطی در مشهد پرداخته که خلاصه آن تقدیم خوانندگان می گردد.
۲ کانون گرد و غبار خارجی شامل قره قوم در ترکمنستان و هرات در افغانستان ۲ مقصر اصلی دیگر و سهامدار جدی در آلودگی گاه و بیگاه هوای خراسان رضوی و افزایش غلظت گرد و غبار در این استان هستند که هنوز مدیریت و کنترل این کانونها نیز در مرحله تبیین ضرورت قرار دارد و روشن نیست برنامه ملی برای ورود و کنترل این کانونها در تعامل با کشورهای همسایه با چه کمیت و کیفیتی خواهد بود.
کانونهای تحت تاثیر فرسایش بادی شامل سه بخش مناطق بحرانی (مناطق مولد ریزگرد و غبار)، مناطق انتقال و مناطق میزبان غبار و ریزگرد است، بنابراین مناطق بحرانی و مدیریت آنها به منظور جلوگیری از تولید غبار و گرد از اهمیت و اولویت بیشتری برخوردار است.
تاکنون برای مدیریت مناطق بحرانی در پهنه‌ای معادل ۵۷۰ هزار هکتار با ایجاد جنگل طبیعی، عملیات بیابان زدایی انجام شده است.
به وجود آمدن کانونهای عظیم فرسایش خاکی و توفان‌خیز در چند سال اخیر و وقوع پدیده گرد و غبار در استان خراسان رضوی هم اکنون به معضل جدی زیست‌محیطی این خطه بدل شده است وقوع توفان گرد و غبار در مناطق خشک سبب افزایش ذرات معلق نسبت به آستانه مجاز شده است که این موضوع آثاری منفی بر سلامت مردم را به همراه دارد و به گفته کارشناسان در برخی موارد گرد و غبار موجب انتقال باکتری‌ها، ویروس‌ها و حتی قارچ‌های بیماری‌زا می‌شود.
معاون پایش و نظارت اداره کل هواشناسی خراسان رضوی در این زمینه گفت:
طی ۲ سال اخیر میزان بارندگی در استان به شدت پایین بوده و در مناطق مختلف استان تعداد کانونها رو به افزایش گذاشته است، بنابراین به محض همراهی جریانات جوی و وزش باد بر شدت آلاینده‌های ذرات معلق از نوع ریزگردها افزوده می‌شود و امسال سال خوبی را از این حیث نداریم.
از مجموع بیش از ۱۱ میلیون هکتار مساحت استان حدود ۴۸ درصد را اراضی بیابانی تشکیل می‌دهد که این سطح معادل ۱۸ درصد مناطق بیابانی کشور است.
این مسوو دنل موضوع گرد و غبار را مساله‌ای بسیار جدی در استان اعلام کرد و افزود: کنترل کانونهای گرد و غبار از سوی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری انجام می‌شود که البته تامین و تخصیص اعتبارات برای موفقیت در این خصوص اصل مهمی است.
وی تاکید کرد: کنترل و مدیریت گرد و غبار و کانونهای مربوط به آن نیازمند نگاهی ویژه است.
عرفانی با بیان‌اینکه سالانه ۲۱۹ هزار تن خاک از محل کانونهای گرد و غبار داخلی وارد هوای این استان شده و در معرض تنفس ساکنان قرار می‌گیرد به ایرنا افزود: طبق آخرین بررسی‌های انجام شده از سوی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری، هم‌اکنون ۳۰ کانون تحت تاثیر فرسایش بادی در خراسان رضوی وجود دارد که طی سالهای گذشته ۲ برابر شده و اکنون ۲۲ شهرستان استان را درگیر کرده است.
وی ادامه داد: سطح کنونی مناطق بحرانی زیر تاثیر فرسایش بادی در خراسان رضوی بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار است و حال آن که قبل از این ۷۵۰ هزار هکتار بوده است.
براساس مطالعات منشاء‌یابی انجام شده در حوزه کانونهای گرد و غبار، کانونهای بحرانی استان در شهرستان‌های سبزوار، گناباد، رشتخوار، خواف و تایباد تمرکز دارند که ۲.۵ میلیون هکتار از مجموع ۳.۳ میلیون هکتار عرصه‌های تحت تاثیر فرسایش بادی خراسان رضوی را شامل می‌شوند.
معاون نظارت محیط زیست خراسان رضوی نیز به خبرنگار ایرنا گفت: فعالیت همزمان کانونهای گرد و غبار داخلی و خارجی بر اثر وزش باد در روزهای اخیر، عامل اصلی آلودگی هوای مشهد و افزایش ذرات گرد و غبار است.
عرفانی، افزایش شدت وزش باد را موجب تقویت کانونهای داخلی و خارجی و تحت تاثیر قرار گرفتن مشهد و برخی مناطق دیگر استان از گرد و غبار دانست و ادامه داد: هوای مشهد و استان تحت تاثیر ۲ کانون خارجی هرات و قره قوم است که برای این دو کانون امکان انجام اقدامی میسر نیست اما برای ۳۰ کانون موجود در استان می توان اقدامات مدیریتی و کنترلی صورت داد تا دست‌کم از شدت پراکنده شدن ریزگردها و تشدید وضعیت آلودگی پیشگیری شود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضی سطح اراضی تحت تاثیر فرسایش بادی در استان را ۲ میلیون و ۴۷۰ هزار هکتار اعلام، ادامه داد: از این میزان یک میلیون و ۲۵۵ هزار هکتار کانونهای بحرانی فرسایش بادی با شدت درجه ۱ تا ۳ و در قالب ۳۰ کانون در ۲۲ شهرستان است.
وی با بیان‌اینکه مجموع اعتبارات مصوب در سال ۹۸ مبلغ ۳۰۱ میلیارد ریال بوده است، گفت: اعتبارات مصوب ۱۴۰۰ که مجموعا ۳۱۹ میلیارد ریال است اندکی افزایش یافت اما در سال گذشته فقط در نوع عملیات بیابان زدایی یعنی در بخش نهالکاری کاهش داشتیم ولی عملیات مدیریت و کنترل رواناب و همچنین آبیاری سنواتی افزایش داشت.
وی اظهار کرد: سال گذشته هزینه مورد نیاز برای کاشت هر هکتار نهال کاری ۸.۵ میلیون تومان بود که ۲ برابر سال قبل از آن بود.
وی ادامه داد: امسال نیز این میزان به ۱۲.۵ میلیون تومان افزایش یافته است، بنابراین ارائه رقم اعتباری مورد نیاز برای توسعه نهال کاری به طور دایم در حال افزایش و تغییر است.
 |
ReplyForward
|
